Azbest

            Wymiana płyt azbestowo-cemento­wych popularnie zwanych eternitem sta­nowi poważny problem i wywołuje wie­le kontrowersji wśród rolników, gdyż często zabudowania w ich gospodar­stwach pokryte są właśnie tym materia­łem. Szacuje się, że na terenie całego kraju znajduje się 15.466 tys. ton wyro­bów zawierających azbest, w tym 14.866 tys. ton eternitu i 600 tys. ton rur oraz innych wyrobów zawierających azbest (płytki podłogowe PCV, lino­leum, kleje, lepiki, materiały izolacyj­ne). Tak szerokie niegdyś zastosowanie azbestu wynikało ze szczególnych wła­ściwości tego minerału: dużej wytrzy­małości na wysokie temperatury, małym przewodnictwem cieplnym, odporno­ścią na czynniki chemiczne. Dziś wie­my już, że pył azbestowy, a właściwie włókna azbestu, które uwalniają się przy obróbce, ocieraniu się czy łamaniu płyt eternitowych, wdychane przez człowie­ka osadzają się w płucach bez możli­wości wydalenia i na skutek wielolet­niego drażnienia komórek wywołują choroby nowotworowe.

            W 2002 roku został opracowany i ogłoszony jako obowiązujący na terenie naszego kraju 30 letni "Program usuwania azbestu i  wyrobów zawierających azbest...", zgodnie z nim właściciele, użytkownicy wieczyści i zarządcy obiektów po­krytych płytami eternitowymi są zobo­wiązani do wykonywania przeglądów technicznych dachów i usuwania na własny koszt tych, które zostały zakwa­lifikowane do wymiany na skutek nad­miernego zużycia lub uszkodzenia. Dachy w dobrym stanie można będzie użytkować do roku 2032. Datę tę wy­znaczono jako granicę całkowitego wyeliminowania azbestu ze środowiska. Za demontaż, pakowanie, transport i unieszkodliwianie eternitu, które to czynności należy zlecić specjalistycz­nej - uprawnionej do tego firmie, z da­chu o powierzchni l00 m², trzeba za­płacić około 5 tys. zł. Gdy do tego doli­czyć zakup nowego pokrycia i jego montaż, powstają koszty, których nie­jeden rolnik nie jest w stanie samodziel­nie udźwignąć. W myśl unijnej, przyję­tej również w Polsce, zasady ekorozwo­ju -"zanieczyszczający płaci", główny ciężar kosztów tych przedsięwzięć spad­nie na obywatela. Są jednak pewne for­my wsparcia finansowego związanego z usuwaniem wyrobów azbestowych, o których warto wiedzieć i w razie potrze­by korzystać z nich.

      Źródłem finansowania zadań z zakresu usuwania azbestu mogą być także środki funduszy strukturalnych UE, w tym środki Europejskiego Fun­duszu Rozwoju Regionalnego czy Eu­ropejskiego Funduszu Spójności. Aby skorzystać z tych funduszy przyjęto w Narodowym Planie Rozwoju specjalne programy operacyjne, które ustanowi­ły tzw. priorytety inwestycyjne, w tym na ochronę środowiska. Ze środków przeznaczonych na te programy i prio­rytety mogą być finansowane zadania, które wiążą się z ochroną środowiska przed azbestem, kwalifikowanym rów­nież jako odpad niebezpieczny. O pie­niądze te mogą ubiegać się jednostki samorządowe - samodzielnie lub w układach porozumień międzygmin­nych. Z przyznanych funduszy urzędy gminne będą mogły pokrywać koszty transportu i składowania odpadów azbe­stowych na terenach swoich gmin, czy też udzielać dotacji do demontażu czy innych prac związanych z usuwaniem azbestu z naszych gospodarstw i nasze­go otoczenia.